តើថៃចង់ប្រើកម្លាំងយោធា ឬការទួត
ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន?
អត្ថបទវិភាគរបស់វិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិកម្ពុជា
ក្រោយពេលដែលប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនា ថ្ងៃទី០៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ មួយសប្ដាហ៍ គឺនៅថ្ងៃទី១៥ខែកក្កដាឆ្នាំ២០០៨ ថៃបានលើកទ័ពចូលមកឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរនៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយជាបន្តបន្ទាប់ថៃបានបញ្ជូនទ័ពចូលរំលោភឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរនៅតំបន់ផ្សេងៗទៀតតាមបណ្ដោយព្រំដែន ជាពិសេសតំបន់ប្រាសាទបុរាណ ដូចជានៅប្រាសាទតាមាន់និងប្រាសាទតាក្របីជាដើម។ ទោះបីមានការចចារទ្វេភាគីជាច្រើនលើកហើយក៏ដោយ ក៏ថៃមិនបានដកកងទ័ពចេញ ដើម្បីធ្វើឱ្យសភាពការណ៍ដូចមុនថ្ងៃទី១៥ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ វិលត្រឡប់មកវិញនោះឡើយ។
ព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី១៥ខែកក្កដាឆ្នាំ២០០៨ និងព្រឹត្តិការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំពេញកន្លងមកនេះ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ថៃមិនបានបោះបង់ចោលនូវមហិច្ឆតាឈ្លានពានលេបត្របាក់ទឹកដីខ្មែរនោះទេ។ មេដឹកនាំថៃទាំងអ្នកនយោបាយ និងយោធាតែងតែបង្ហាញចរិតគឃ្លើន និងឥរិយាបថប្រមាថចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ដោយប៉ុនប៉ងប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនព្រមទាំងប្រើពាក្យសម្ដី ដែលមានលក្ខណៈអុជអាលបង្កជម្លោះទៀតផង។ ជាក់ស្ដែង នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៩ មេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកថៃ លោក អានុពង្ស ផៅចិន្តា បានប្រើប្រាស់សម្ដីរបៀបជាការបង្ហាញសាច់ដុំខាងសមត្ថភាពយោធា និងសព្វាវុធរបស់ខ្លួនក្នុងការត្រៀមប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពខ្មែរ ព្រមទាំងទប់ស្កាត់លទ្ធភាពនៃការដោះស្រាយជម្លោះរឿងប្រាសាទព្រះវិហារតាមរយៈការចរចាពហុភាគីទៀតផងហើយមេទ័ពរូបនេះបានដាក់កំហិតឱ្យមានតែការចរចាត្រឹមតែកម្រិតទ្វេភាគីប៉ុណ្ណោះ។
សាធារណជនខ្មែរ និងសហគមន៍អន្តរជាតិមួយចំនួនមានការងឿងឆ្ងល់ថា តើអានុពង្ស ផៅចិន្តា និយាយបែបនេះក្នុងឋានៈជាអ្វីឬមេទ័ពរូបនេះទទួលបញ្ជាពីរដ្ឋាភិបាលឬ ពីសមាជិករាជវង្ស ថៃណាមួយអ្វីដែលអានុពង្ស ផៅចិន្តា បាននិយាយ វាហួសពីដែនសមត្ថកិច្ចកងទ័ព ព្រោះកងទ័ពគ្រាន់តែជាឧបករណ៍របស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដីតែប៉ុណ្ណោះ។ តើសម្ដីរបស់អានុពង្ស ផៅចិន្តា មានន័យយ៉ាងណាឬ ក៏មានចេតនាបង្កឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធសារជាថ្មីម្ដងទៀត នេះគឺជាសារជាតិនៃពពួកមេដឹកនាំថៃហេតុអ្វីបានជាអានុពង្ស ផៅចិន្តា និងមេដឹកនាំថៃដទៃទៀតមិនចង់ឱ្យមានការចរចាក្នុងក្របខណ្ឌពហុភាគីជាមួយខ្មែរជាការពិតណាស់ខ្មែរ និងថៃធ្លាប់មានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ជូរចត់ជាច្រើនក្នុងបញ្ហាព្រំដែន តាំងតែពីសៀមបានកកើតជារដ្ឋនៅឆ្នាំ១២៣៨។ ថៃតែងតែចិញ្ចឹមចិត្តលេបត្របាក់ទឹកដីខ្មែររហូតមកទាំងផ្លូវយោធា និងការចរចាជាពិសេសបញ្ហាប្រាសាទព្រះវិហារ។ ការចង់បានប្រាសាទព្រះវិហារជាទីសក្ការរបស់ខ្មែរពីសំណាក់ថៃមិនមែនកើតមានតែពេលបច្ចុប្បន្ននេះទេគឺមានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយប៉ុន្តែថៃតែងតែបរាជ័យយ៉ាងអាម៉ាស់ចំពោះបញ្ហានេះគ្រប់ដំណាក់កាលតាមរយៈការចរចាពហុភាគី។
សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ ឆ្នាំ១៩០៧ និងសាលក្រមតុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ ថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីការបរាជ័យយ៉ាងអាម៉ាស់របស់ថៃ។ ជាមួយគ្នានេះដែរសេចក្ដីសម្រេចរបស់គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកកាលពីថ្ងៃទី០៧ ខែកក្កដាឆ្នាំ២០០៨ ក្នុងការដាក់ប្រាសាទព្រះវិហាររបស់ខ្មែរជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក គឺជាការបរាជ័យមួយទៀតរបស់ថៃលើឆាកអន្តរជាតិ។ដូច្នេះថៃត្រូវតែទទួលស្គាល់សច្ចភាពនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ត្រូវសរសេរ និងរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ថៃត្រូវដឹងថាការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក គ្មានជាប់ពាក់ព័ន្ធបន្តិចណាសោះចំពោះការគាំទ្រ ឬមិនគាំទ្ររបស់ថៃព្រោះប្រាសាទព្រះវិហារជារបស់ខ្មែរតែម្នាក់គត់។ ហេតុអ្វីបានជាអានុពង្ស ផៅចិន្តា និងមេដឹកនាំថៃឯទៀតប្រាថ្នាឱ្យមានតែការចរចាទ្វេភាគី កន្លងមកថៃតែងធ្វើការកៀងគរការចាប់អារម្មណ៍អន្តរជាតិឱ្យផ្ដោតលើការចរចាទ្វេភាគីព្រោះថៃយល់ថាក្នុងករណីដែលសហគមន៍អន្តរជាតិចូលមកជួយដោះស្រាយនោះល្បិចកលដ៏កខ្វក់ និងមហិច្ឆតាឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរពីសំណាក់ថៃត្រូវបានបកអាក្រាតតាមរយៈការយល់ជ្រួតជ្រាបរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិអំពីការពិតជាក់ស្ដែងនៃទឹកដីដែលថៃប្រកាសកាន់កាប់ គឺជាទឹកដីស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យយ៉ាងពិតប្រាកដរបស់ខ្មែរ និងជាទឹកដីដែលថៃកំពុងឈ្លានពាន។ លើសពីនេះថៃកំពុងបំពុលមជ្ឈដ្ឋានអន្តរជាតិមិនឱ្យដឹងការពិតដែលកំពុងកើតមាននៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរ។
ទោះជានៅក្នុងការចរចាពហុភាគីក្តី ទ្វេភាគីក្ដីថៃគ្មានសុឆន្ទក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា ព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាទេ។ ការចរចាទ្វេភាគីនាពេលកន្លងមកកម្ពុជាពុំបានទទួលលទ្ធផលអ្វីជាដុំកំភួនឡើយ។ មេដឹកនាំថៃយកការចរចាទ្វេភាគីនេះដើម្បីបំភាន់មតិអន្តរជាតិថាខ្លួនមានចេតនាដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធីជាមួយខ្មែរ។ថៃយកការចរចាទ្វេភាគីជាមួយខ្មែរជាលេសសម្រាប់បន្តការឈ្លានពានបូរណភាពដែនដីខ្មែរឱ្យកាន់តែយូរថែមទៀត ដើម្បីបង្វែរការចាប់អារម្មណ៍របស់សាធារណជនថៃពីវិបត្តិផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន។ជាមួយគ្នានេះដែរមេដឹកនាំថៃយកការឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរជាជំនួញយោធាក្នុងការបង្ហូរថវិកាជាតិរបស់ខ្លួន ដើម្បីផលប្រយោជន៍បុគ្គល ម៉្លោះហើយថៃចរចាទ្វេភាគីជាមួយខ្មែរគ្រាន់តែជារូបភាពដើម្បីកុំឱ្យអន្តរជាតិថ្កោលទោសប៉ុណ្ណោះ។
ថៃតែងតែលុបចោល ឬជាន់ឈ្លីសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន ដែលបានចរចាទ្វេភាគីជាមួយខ្មែរ។ ជាក់ស្តែងសកម្មភាពបាតុកម្មកាលពីថ្ងៃទី២៧ខែកក្កដាឆ្នាំ២០០៩កន្លងមកដែលដឹកនាំដោយសែស្រឡាយរាជវង្សថៃមួយអង្គឈ្មោះ វ៉ាន់វីផា ចារូនរ៉ូច ដែលជាអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ មកពីវិទ្យាស្ថានថៃវិទ្យានៃសាកលវិទ្យាល័យធម្មសាតបានទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលក្រុងបាងកកលុបចោលការគាំទ្ររបស់ថៃស្តីពីការចុះបញ្ចីប្រាសាទព្រះវិហារនៅអង្គការយូណេស្កូនិងបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋថៃប្រឆាំងចំពោះការដកកងទ័ពចេញពីតំបន់ដែលកំពុងឈ្លានពានអស់ពេលជាងមួយឆ្នាំមកនេះ។ អ្នកដឹកនាំធ្វើបាតុកម្មរូបនេះកំពុងអុជអាលបង្កាត់ភ្លើងជុំវិញជម្លោះប្រាសាទព្រះវិហារជាថ្មី ប៉ុន្តែគ្មានឥទ្ធិពលបន្តិចណាសោះដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់អង្គការយូណេស្កូព្រោះសេចក្តីថ្លែងការណ៍នោះត្រូវបានថៃខ្លួនឯងលុបចោលតាំងពីមុនប្រាសាទព្រះវិហារក្លាយជាបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោកមកម៉្លេះ។ តើការបង្ហាញសាច់ដុំខាងសមត្ថភាពយោធារបស់មេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកថៃ ជាមធ្យោបាយសមស្របសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាឬ ការលើកឡើងពីសមត្ថភាព និងសក្តានុពលផលិតសព្វាវុធសម្រាប់ការធ្វើសឹកសង្គ្រាមនោះបង្ហាញឱ្យឃើញពីមហិច្ឆតាឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត និងបង្ហាញពីចេតនាបន្តជម្លោះរ៉ាំរ៉ៃ។
ការធ្វើសង្គ្រាមពុំមានផលល្អឡើយជាបទពិសោធន៍សង្គ្រាមរវាងខ្មែរ និងអាមេរិកនាដើមទសវត្សរ៍ ឆ្នាំ១៩៧០ នៅទីបំផុតអាមេរិកត្រូវដកថយកណ្តាលទី។ មានករណីដទៃទៀតដូចជា ការជាប់ផុងក្នុងសង្គ្រាមរបស់អាមេរិកនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់តាំងពីឆ្នាំ២០០៣ និងករណីសង្គ្រាមរវាងសហភាពសូវៀតអាហ្វហ្គានីស្ថាននៅឆ្នាំ១៩៧៩ដែលសូវៀតត្រូវដកកងទ័ពចេញពីអាហ្វហ្គានីស្ថាន ទោះបីជាសហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិកមានគ្រឿងសព្វាវុធដ៏សម្បូរបែប មិនចេះរីងស្ងួតយ៉ាងណាក៏ដោយ។នេះ ជាឧទាហរណ៍យ៉ាងច្បាស់ថា សក្តានុពលនៃសព្វាវុធមិនមែនសុទ្ធតែជាកត្តាកំណត់ជោគជ័យក្នុងសង្គ្រាមឡើយ។ការដែលប្រទេសថៃចង់ប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយប្រទេសជិតខាង ពិតជាមិនអាចទៅរួចទេ ជាក់ស្តែងទំនាស់រវាងប្រទេសទួរគី និងប្រទេសក្រិច លើដែនដីកោះស៊ីបព្រូស (CYPRUS) និងបញ្ហាទឹកដីការស្មៀរ (KASHMIR) រវាងប្រទេសឥណ្ឌា និងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ជាដើម គឺមិនអាចដោះស្រាយបានតាមផ្លូវយោធានោះឡើយ។
ដូច្នេះថៃគួរតែបង្វែរថវិកាដែលត្រូវចំណាយលើកម្លាំងយោធា និងគ្រឿងសព្វាវុធនេះទៅអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចដ៏ដុនដាបរបស់ខ្លួនវិញជាជាងធ្វើការចំណាយទៅលើកងទ័ព។ ការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយខ្មែរមកដល់សតវត្សរ៍ទី២១នេះគឺជាដំណោះស្រាយមួយដែលមិនគួរយកមកប្រើប្រាស់ទៀតឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលថៃគួរមានឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធីតាមរយៈយន្តការ“ក៤”គឺ ៖ ការកាត់បន្ថយទំនាស់ ការពង្រឹងទំនាក់ទំនងការទូត កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងការអភិវឌ្ឍន៍។
ក្នុងឋានៈជាស្ថាប័នសិក្សាស្រាវជ្រាវលើកិច្ចការអន្តរជាតិ វិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិកម្ពុជា បានតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី១៥ខែកក្កដាឆ្នាំ២០០៨ និងព្រឹត្តិការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលជាងមួយឆ្នាំកន្លងមកនេះដែលថៃចូលឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរនិងជាសាក្សីរស់មួយក្នុងបញ្ហានេះដែលថ្នាក់ដឹកនាំ និងមន្ត្រីវិទ្យាស្ថានបានបំពេញបេសកកម្មទៅកាន់ប្រាសាទព្រះវិហារកាលពីថ្ងៃទី២៩ខែកក្កដាឆ្នាំ២០០៨កន្លងទៅ និងបានឃើញផ្ទាល់ភ្នែកពីសកម្មភាពអមិត្តរបស់ថៃវិទ្យាស្ថានយល់ឃើញថា ថៃមិនបានបោះបង់ចោលនូវមហិច្ឆតាឈ្លានពានក្នុងការលេបត្របាក់ទឹកដីខ្មែរម្តងណាឡើយ។
រាល់ទង្វើរបស់មេបញ្ជាការទ័ពជើងគោកថៃ និងសែស្រឡាយរាជវង្សមួយអង្គរបស់ថៃនោះគឺផ្ទុយនឹងដំណោះស្រាយនាសតវត្សរ៍ទី២១ដែលប្រជាជាតិគ្រប់រូបតែងតែមានបំណងប្រាថ្នាចង់រស់នៅជាមួយគ្នាប្រកបដោយសន្តិភាព សុខដុមរម្យនា និងអភិវឌ្ឍន៍លើភពផែនដីតែមួយ។ ការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា និងគ្រឿងសព្វាវុធ គឺផ្ទុយទាំងស្រុងទៅនឹងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ ដែលប្រទេសថៃក៏ជាសមាជិកផងដែរនោះ។
អត្ថបទស្រាវជ្រាវដោយ វិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិកម្ពុជា
